Bezzałogowce przestały być technologiczną ciekawostką — coraz częściej są zwykłym narzędziem pracy samorządów, służb i firm. W drugim numerze newslettera Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii „Kierunki rozwoju miejskich usług dronowych”, przygotowanym przez Fundację Instytut Mikromakro, pokazujemy, gdzie ta zmiana dzieje się najszybciej i co oznacza dla mieszkańców regionu.
Niebo nad miastami Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii (GZM) zaczyna służyć jej mieszkańcom. Wystarczy, że pojawią się nań drony. Te wykrywają zanieczyszczenia, skracają czas dotarcia ratowników w akcjach poszukiwawczo-ratowniczych, tworzą trójwymiarowe mapy terenów do rewitalizacji i testują rozwiązania, które jeszcze niedawno kojarzyły się wyłącznie z laboratoriami. Newsletter porządkuje ten obraz wokół trzech wątków: nowej przestrzeni do legalnych, zaawansowanych lotów, zastosowań w misjach SAR (ang. Search & Rescue) oraz prawa, które próbuje nadążyć za technologią.
Pierwszy tekst numeru, który napisał Sławomir Kosieliński, prezes zarządu Fundacji Instytut Mikromakro, twórca Droniady, ambasador Centrów Kompetencji i Ośrodków Poligonowo-Szkoleniowych Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej (PAŻP), poświęcamy miejscu wyjątkowemu. Na pofabrycznej ziemi Bytomia i Zabrza powstaje obszar testowy Centrum Kompetencji Bytom–Zabrze w Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii — jeden z dziesięciu ośrodków rozwoju technologii dronowych budowanych przez PAŻP w ramach Krajowego Planu Odbudowy. Partnerami przedsięwzięcia są GZM oraz miasta Bytom i Zabrze, a także Politechnika Śląska.
Najważniejsza nie jest tu infrastruktura, lecz przywilej regulacyjny. W wydzielonej strefie geograficznej, z domyślnym pułapem do 120 metrów nad terenem, PAŻP może stosować zwolnienia z art. 15 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2019/947: loty nad zabudową, bez ograniczenia masy, sprzętem niecertyfikowanym, a także operacje BVLOS i zrzuty ładunku w wyznaczonej podstrefie. Co istotne, same operacje są co do zasady bezpłatne.
Sercem opisywanego obszaru są okolice hałd Szombierek. Krajobraz bywa nazywany „księżycowym”, ale to właśnie jego surowość jest atutem: duże, otwarte przestrzenie o niskim zaludnieniu i wyjątkowa różnorodność celów testowych — od pionowych konstrukcji po zbiorniki wodne i linie przesyłowe. To środowisko sprawdzi się przy inspekcjach infrastruktury, monitoringu środowiska i hałd, fotogrametrii oraz budowie modeli 3D, a dzięki „księżycowej” rzeźbie terenu także przy testach sprzętu kosmicznego i rozwiązań podwójnego zastosowania.
W newsletterze szczegółowo opisujemy, co obszar testowy daje trzem grupom: samorządom (wspólne zaplecze, twarde dane do planowania przestrzennego i wsparcie służb), przedsiębiorcom (legalne testy zaawansowanych operacji i bliskość zaplecza naukowego Politechniki Śląskiej) oraz mieszkańcom (czystsze powietrze, szybsza pomoc, drugie życie terenów pogórniczych). Dla jednostek samorządu kluczowy jest model „Test Before Buy” — możliwość sprawdzenia technologii przed zakupem. To nie start od zera: GZM od lat buduje ekosystem miejskich usług dronowych, od udziału w tworzeniu regulacji U-space po Metropolitalną Szkołę Dronową.
W pełnej wersji artykułu rozkładamy na czynniki pierwsze zasady korzystania ze strefy — to lektura obowiązkowa dla każdego, kto myśli o dronach w usługach publicznych.
Drugi tekst, autorstwa Michała Zawadzaka z portalu swiatdronow.pl, pokazuje, że w 2026 roku trudno już znaleźć służbę poszukiwawczo-ratowniczą, która nie korzysta z bezzałogowców. Sięgają po nie zarówno formacje państwowe, jak i ochotnicze — Państwowa Straż Pożarna, Ochotnicza Straż Pożarna, TOPR, GOPR oraz WOPR — najczęściej po to, by dowodzić akcją z góry i skrócić czas dotarcia do poszkodowanego.
Liczby robią wrażenie. Ciężkim dronem cargo TOPR wniósł kilkunastokilogramowe nosze na Rysy w około osiem minut — pieszo zajęłoby to ratownikom wiele godzin. Drony dostarczały też turystom koce, pakiety grzewcze czy gorącą herbatę, pozwalając przeczekać do przybycia pomocy. GOPR rozwija tę dziedzinę przez własną Podkomisję Dronów, zaś WOPR stawia na stałą gotowość platform i testy stacji dokujących.
Verba docent, exempla trahunt (słowa uczą, przykłady przyciągają). Niech ta maksyma przyświeca lekturze wywiadu z Damianem Geryckim — pilotem BSP w OSP Bieruń Nowy i radnym miasta Bieruń. Opowiada on, jak dron z termowizją, głośnikiem i obsługą sztucznej inteligencji zmienił protokół poszukiwań: od automatycznego wykrywania sylwetek, przez naprowadzanie strażaków światłem i głosem, po nakładanie nocą na obraz siatki z nazwami ulic. To także opowieść o tym, jak jednostka ochotnicza buduje własne mobilne stanowisko dowodzenia i wykorzystuje skanowanie 3D na potrzeby miasta.
Trzeci tekst, również pióra Michała Zawadzaka, to przewodnik po zmianach, które dzieją się tu i teraz. Od końca lutego 2025 roku obowiązuje znowelizowana ustawa Prawo lotnicze z osobnym działem poświęconym bezzałogowcom, a europejskie rozporządzenia z 2019 roku są w trakcie kolejnych zmian — ich efekt zobaczymy najpewniej z końcem 2026 lub na początku 2027 roku.
Autor porządkuje cztery zwolnienia Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego, każde z własnym terminem obowiązywania, oraz wyjaśnia jedną z najgłośniejszych zmian: od listopada 2025 roku każdy operator drona o masie powyżej 250 gramów musi mieć obowiązkowe ubezpieczenie OC, zgodne z rozporządzeniem z 24 października 2025 roku. W kolejce czeka też nowelizacja ustawy Prawo lotnicze oraz rozporządzenie regulujące użycie dronów przez służby.
W tle toczy się największa zmiana systemowa — sieć dziesięciu Centrów Kompetencji PAŻP wraz z ośrodkami poligonowo-szkoleniowymi, opisana w newsletterze także od strony prawnej. Dla samorządów i firm to mapa drogowa: co wolno już dziś, a co zmieni się w najbliższych miesiącach.
To zaledwie zarys. Pełny, kilkudziesięciostronicowy numer zawiera szczegółowe opisy, fotografie, tabelę korzyści oraz całą rozmowę z pilotem OSP. Zachęcamy do lektury — to kwadrans, który porządkuje, gdzie otwiera się rynek miejskich usług dronowych i jak z niego skorzystać.
Zajrzyj też do poprzedniego numeru: Przegląd usług dronowych na świecie.
Wydawca: Fundacja Instytut Mikromakro (mikromakro.pl, droniada.eu) we współpracy z Górnośląsko-Zagłębiowską Metropolią.